Toledo (Hiszpania).html

dolar amerykański(USD): 2,8673



Współrzędne: 39°51'23″N 4°01'30″W / 39.85639, -4.025

Toledo
Herb Toledo Flaga Toledo
Toledo
Państwo	Hiszpania
Wspólnota autonomiczna	Kastylia-La Mancha
Burmistrz	Emiliano García-Page
Powierzchnia	232,1 km²
Położenie	39° 51' 23 '' N 4° 1' 30'' W
Wysokość	529 m n.p.m.
Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość	78 618 338,72 os./km²
Kod pocztowy	45001-45009
Miasta partnerskie	Akwizgran Nara Hawana Jerozolima Toledo
Położenie na mapie Hiszpanii Toledo
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Fasada katedry

Toledo (łac.: Toletum, arab.: 'طليطلة Ṭulayṭulah, ladino: Toldoth-pueblos, hebr. i mozarab.: Tolétho) – miasto w środkowej Hiszpanii (ok. 70 km na południe od Madrytu), ok. 60 tys. mieszk. (1991) i pow. 232,1 km². Leży na wzgórzu w zakolu rzeki Tag. Stolica wspólnoty autonomicznej Kastylia-La Mancha i prowincji Toledo. Ośrodek przemysłu lekkiego, spożywczego i rzemiosła artystycznego. Znany ośrodek turystyczny, kultu religijnego - siedziba prymasów Hiszpanii. Jeden z najcenniejszych klejnotów hiszpańskiej architektury. Wielu znanych ludzi i artystów urodziło się lub mieszkało w Toledo, m.in. Al-Zarqali, Garcilaso de la Vega, Eleanor z Toledo, Alfons X i El Greco.

edytuj Historia

• Osada założona przez Iberów;
• W 192 p.n.e. zdobyta przez Rzymian, nazwana Toletum, była centrum administracyjnym i handlowym prowincji Hispania Tarraconensis;
• Od V w. pod władzą Wizygotów, od rządów Liuvigilda (Leovigilda) w VI w. stolica ich państwa i centrum religijne (nadal arcybiskup Toledo jest prymasem Hiszpanii);
• 711–1085, pod panowaniem Maurów; Toledo było wielkim ośrodkiem rzemiosła, szczególnie produkcji broni i jedwabiu. Pozostawało jednak w cieniu Kordowy i Sewilli. W czasach kalifatu kordobańskiego przeżywało swój "złoty wiek", odznaczający się koegzystencją muzułmanów, Żydów i chrześcijan;
• 1036–85, po rozpadzie kalifatu kordobańskiego stolica jednego z najbogatszych państw (taifa) muzułmańskiego Al-Andalus, obejmującego centralną część Półwyspu Iberyjskiego;
• W 1085 zdobyte przez króla Alfonsa VI, zostało stolicą Kastylii;
• W 1492 wygnanie Żydów;
• 1520–21, ośrodek powstania miast kastylijskich przeciwko próbie ograniczania wolności miast przez Karola V;
• Od 1561, po przeniesieniu stolicy do Madrytu utrata znaczenia gospodarczego i politycznego;
• W 1609 wypędzenie morysków;
• VII–IX 1936 obrona Alkazaru przez zwolenników Francisco Franco przed siłami republikańskimi (w czasie wojny domowej 1936-39), później miasto opanowane przez frankistów.

Puerta del Sol.

edytuj Zabytki

• Katedra, po katedrze w Burgos, najbardziej znacząca budowla gotycka w Hiszpanii. Budowana w latach 1227-1493 na miejscu pierwszej katedry, zamienionej w czasach władzy Maurów na meczet. Na fasadach widać wpływy francuskiego gotyku. Wieża południowa nieukończona, jedynie zamknięta barokową kopułą.; wieża północna o wys. 90 m.

Przed wejściem do katedry krużganek z XIV w., przebudowany w XV–XVI i XVIII w. We wnętrzu, 5-nawowym, o dług. 112 m i szer. 56 m o wystroju barokowym – 22 kaplice, m.in.:

• • Capilla de San Juan, mieszcząca przebogaty skarbiec a w nim słynną monstrancję o wys. ok. 3,0 m, najważniejszy element procesji w Boże Ciało;
  • Capilla Mayor, ze wspaniałymi bogato rzeźbionymi ścianami ołtarza, po obu stronach którego znajdują się grobowce królów , książąt i biskupów;
  • Capilla Mozarabe, w której odprawiana jest msza wg liturgii mozarabskiej (wg obrządku Wizygotów, żyjących pod panowaniem Maurów);
  • Capilla Santiago, z mistrzowsko rzeźbionym grobowcem A. de la Luna i jego żony;
• Chór, z należącymi do najpiękniejszych na świecie stallami w stylu gotyckim i renesansowym;
• Zakrystia, z obrazami El Greco i Goi;

• Alkazar, twierdza z XI wieku wzniesiona w najwyższym punkcie miasta, po ciągłych uszkodzeniach odbudowywany. W trakcie oblężenia w 1936 r. całkowicie zniszczony. Odbudowany zgodnie z planami z czasów Karola V. Wewnątrz muzeum z pamiątkami po wojnie domowej;
• Castillo de San Servando, średniowieczny zamek nad brzegiem Tagu;
• Kościoły:
  • San Tome z XIV w., dawny meczet w stylu mudejar, znany z obrazu El Greco Pogrzeb hrabiego Orgaza;
  • San Juan de los Reyes z XV/XVI w., zbudowany w stylu izabelińskim początkowo miał zostać miejscem pochówku Królów Katolickich, zamiar zmieniono po zdobyciu Grenady;
  • San Roman z XII w., obecnie muzeum ze zbiorami z czasów Wizygotów;
  • Santo Cristo de la Luz z X/ XII w. przebudowany z meczetu, w stylu mudejar;
  • Santiago del Arrabal z XII w., w stylu mudejar;
  • klasztor del Cristo de la Vega z XI w w stylu mudejar;
  • Santa Maria la Blanca z XII w., przekształcona z synagogi na kościół w XV w., z pięknymi wnętrzami w stylu mudejar; podobno najstarszy istniejący budynek synagogi w Europie;
  • Synagoga El Transito z 1356, mieści muzeum Żydów sefardyjskich;
  • meczet Tornerías Mosque z XI w;
• Pałace, m.in. Palacio de Fuensalida z XV w.; pałac arcybiskupi z XVI/XVII w.; Galiana Palace z XIII w w stylu mudejar;
• Ratusz z XVII w.;
• 'Hospital de Tavera - Museum Duque de Lerma z XVI w. w stylu renesansowym;
• Ruiny budowli rzymskich i średniowiecznych, m.in. bramy: Puerta Vieja de Bisagra z XI w., Puerta Nuevade de Bisagra z XVI w., Puerta del Sol z XIV w., w stylu mudejar, Puerta del Cambron - muzułmańska i XVI w;
• Mosty , m.in. Puente de Alcantara z IX w.;
• Muzea:
  • Museo-Hospital de Santa Cruz, w dawnym renesansowym szpitalu z XVI w. Druga pod względem ważności (po Prado w Madrycie) galeria malarstwa hiszpańskiego;
  • Casa del Greco, rezydencja magnacka z XIV/XV w., dom El Greco; posiada obrazy mistrza oraz innych malarzy ze szkoły Murilla i Velazqueza;
  • Muzeum Archeologiczne, ze znaleziskami z czasów rzymskich i wizygockich.

Alkazar w Toledo.	Katedra w Toledo (XIII w.)	Zamek templariuszy Malpica.	Synagoga Santa María la Blanca w Toledo (XII w.)
Ratusz w Toledo (XVII w.)	Kościół Santo Cristo de la Luz w Toledo (999 r.)	Kościół Santiago del Arrabal w Toledo (XIII w.)	Klasztor San Juan de los Reyes w Toledo (XV w.)
Klasztor San Juan de los Reyes w Toledo, krużganki.	Historyczny dworzec kolejowy w Toledo.	Santa Cruz Hospital (XVI w) w Toledo, dziedziniec.	Dom El Greco w Toledo.
Kościół San Román w Toledo (XII w.)	Puerta de Alfonso VI w Toledo.	Puerta del Cambrón w Toledo (1572–1577).	Puente de San Martín w Toledo.

edytuj Demografia

Zmiany liczby ludności w Toledo:

edytuj Kolej

Stacja kolejowa w Toledo

Linia kolejowa Toledo - Madryt Aranjuez została otwarta w 1858 przez Elżbietę II. W mieście znajduje się stacja kolejowa Toledo zbudowana w 1919 w stylu neomudejar.

edytuj Galeria

Alkazar w Toledo znad brzegu Tagu

Widok znad Tagu na mury miejskie Toledo — sierpień 2006

Plac w Toledo.

Puente de Alcántara w Toledo

edytuj Linki zewnętrzne

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Toledo (Hiszpania)

• Leyendas de Toledo
• Zdjęcie satelitarne z Google Maps

p • d • e Hiszpańskie obiekty na liście dziedzictwa UNESCO Historyczne centrum Kordowy • Alhambra, Generalife i Albaicín w Grenadzie • Katedra w Burgos • Klasztor i pałac Eskurial pod Madrytem • Dzieła Gaudiego w Barcelonie: Park Güell, Pałac Güell, Casa Milà, Casa Vicens, fasada Narodzenia Pańskiego i krypta katedry Sagrada Família, Casa Batlló i krypta w Colonia Güell • Jaskinia Altamira i paleolityczna sztuka jaskiniowa północnej Hiszpanii • Stare miasto i akwedukt w Segowii • Zabytki Oviedo i kościoły Królestwa Asturii • Stare miasto w Santiago de Compostela • Stare miasto w Ávili wraz z kościołami poza murami • Zabytki w stylu mudejar w Aragonii • Historyczne centrum Toledo • Park Narodowy Garajonay • Stare miasto w Cáceres • Katedra, alkazar i Główne Archiwum Indii w Sewilli • Stare miasto w Salamance • Klasztor w Poblet • Zespół archeologiczny w Méridzie • Królewski klasztor Santa Maria de Guadalupe • Szlak pielgrzymkowy do Santiago de Compostela • Park Narodowy Doñana • Historyczne miasto warowne Cuenca • Giełda Jedwabiu w Walencji • Las Médulas • Pałac Muzyki Katalońskiej i szpital św. Pawła w Barcelonie • Pireneje – Mont Perdu • Klasztory Yuso i Suso w San Millán de la Cogolla • Sztuka naskalna basenu Morza Śródziemnego na Półwyspie Iberyjskim • Uniwersytet i dzielnica zabytkowa w Alcalá de Henares • Ibiza – różnorodność biologiczna i kulturowa • San Cristóbal de La Laguna • Stanowisko archeologiczne Atapuerca • Zespół katalońskich kościołów romańskich w Vall de Boí • Zespół archeologiczny Tarraco • Gaj palmowy w Elx • Rzymskie mury obronne w Lugo • Krajobraz kulturowy Aranjuezu • Renesansowe zespoły zabytkowe Úbeda i Baeza • Most Biskajski • Park Narodowy Teide • Wieża Herkulesa